Trudno wyobrazić sobie współczesną akwarystykę bez tak zwanego aktywnego podłoża typu soil. Zadomowiło się ono na dobre przede wszystkim w aquascapingu oraz w profesjonalnej hodowli krewetek.

Ale czym właściwie jest soil?

W przypadku tego podłoża akwarystycznego mamy do czynienia z naturalnymi ziemiami, które są poddawane dwukrotnemu wypalaniu w niskich temperaturach. Soil stosuje się w akwariach słodkowodnych, gdzie wpływa on na parametry wody – stąd nazwa "aktywny" soil. W szczególności obniża on twardość węglanową (KH), wpływając tym samym na wartość pH. Wiele niezwykle popularnych w akwarystyce krewetek pochodzi z potoków południowych Chin o bardzo miękkiej wodzie. Znany przedstawiciel tej grupy to lubiana krewetka Bee (Caridina logemanni) wraz ze wszystkimi krewniakami, w tym krewetkami Taiwan (Caridina sp.) oraz popularnymi obecnie hybrydami, takimi jak Galaxy Fishbone, Blue Boa, Zeus Bee, Red Devil i wiele innych. Wiele tropikalnych kąsaczowatych, sumików, południowoamerykańskich pielęgnic i innych ryb akwariowych również preferuje miękką wodę, którą znają ze swoich naturalnych biotopów. Także większość tropikalnych roślin wodnych uprawianych w akwarystyce woli wodę miękką i lekko kwaśną. W wielu regionach z kranu płynie dość twarda woda, co może prowadzić do problemów w hodowli lub rozmnażaniu tych zwierząt, a rośliny w zbyt twardej wodzie często marnieją i nie ukazują pełni swojego piękna. Zastosowanie aktywnego podłoża zrewolucjonizowało akwarystykę roślinną oraz hodowlę krewetek, stawiając wymagania dotyczące miękkiej wody "z głowy na nogi".

Co kryje się za tym ciemnym, cudownym podłożem i co potrafi aktywny soil? Jak jest produkowany i gdzie leżą jego granice?

Nazwa "soil" to po prostu angielskie określenie gleby. W przypadku podłoża akwarystycznego nie mamy jednak do czynienia ze zwykłą ziemią ogrodową, lecz z mieszanką różnych ciemnych gleb o bardzo konkretnych właściwościach. Proporcje są starannie balansowane, a soil mieszany i wypalany, aby mógł rozwinąć swoje działanie w akwarium. W ofercie Dennerle znajdziemy dwa rodzaje: Scaper's Soil do akwariów roślinnych, który jest wzbogacony o ważne składniki odżywcze, oraz nieumiarkowanie nawożony Shrimp King Active Soil do akwariów z krewetkami. Oba rodzaje łączy to, że obniżają twardość węglanową oraz stabilizują wartość pH i jakość wody.

Gleba wykorzystywana do produkcji podłoży Dennerle jest w dużej mierze pochodzenia wulkanicznego. Ziemie wulkaniczne są żyzne i naturalnie bogate w minerały. Jaśniejsza, bogata w minerały ziemia jest mieszana z niemal czarną "Black Soil", dzięki czemu podłoże zyskuje swój piękny, głęboki kolor. Na takim tle barwne krewetki oraz kolory zielonych i czerwonych roślin prezentują się wyjątkowo okazale. Podczas produkcji ziemie są mieszane w ściśle określonych proporcjach, tworząc typowe okrągłe granulki. Następnie producent odsiewa najgrubsze fragmenty. Kluczowy dla późniejszej jakości jest stopień wilgotności, dlatego podłoże przygotowuje się do wypalania w specjalnie skonstruowanych piecach. Okrągłe granulki są wypalane dwukrotnie, dzięki czemu stają się stabilniejsze i nie rozpadają się w wodzie. Ponieważ temperatura wypalania jest stosunkowo niska, soil pozostaje dość miękki – jego twardość nie jest porównywalna z piaskiem czy żwirem. Po ostygnięciu odsiewane są pożądane frakcje, krótko suszone i pakowane do wysyłki.

Stosunkowo duże, okrągłe granulki zapewniają bardzo dobry przepływ wody w akwarium, co zapobiega powstawaniu stref gnilnych lub anaerobowych. Korzenie roślin są stale zaopatrywane w składniki odżywcze i tlen, a nawet gatunki o delikatnych korzeniach bardzo łatwo ukorzeniają się w miękkim podłożu. Wielką zaletą aktywnego podłoża jest stabilizacja parametrów wody. Zarówno Scaper's Soil, jak i Shrimp King Active Soil działają jako wymieniacze jonowe i wiążą jony wapnia z wody. Dzięki temu woda staje się miększa, a pH spada. W tym naturalnym podłożu zawarte są ponadto kwasy huminowe, które stabilizują pH w korzystnym dla wielu krewetek i roślin zakresie 5,5 do 6,5. Dzięki temu pH nie spada niekontrolowanie, co zapobiega gwałtownym skokom kwasowości.

Mieszkańcy wód twardych, tacy jak pielęgnice afrykańskie, większość raków rzecznych i inne stworzenia wymagające twardej wody, zdecydowanie nie powinny być trzymane w akwarium z aktywnym podłożem! Mogłoby to prowadzić do poważnych problemów zdrowotnych, chorób, a nawet śnięcia. Również rośliny z biotopów o twardej wodzie nie powinny być sadzone w takim zbiorniku. Zdolność do wymiany jonowej aktywnego podłoża ma swoje naturalne granice. Jeśli akwarium z soilem będzie prowadzone na twardej wodzie kranowej, podłoże szybko się nasyci i przestanie "pracować". W takim przypadku zauważymy powolny wzrost twardości wody. Przy podmianie wody na twardą "kranówkę" wartość pH będzie gwałtownie skakać – najpierw mocno rosnąć, a potem gwałtownie spadać. W akwarium roślinnym nie jest to aż tak groźne, jednak w akwarium z krewetkami ten efekt może być fatalny. Szczególnie wrażliwe krewetki Bee bardzo źle znoszą to zjawisko, co objawia się chorobami i problemami z linieniem. Z tego powodu do akwariów z krewetkami i soilem zalecamy stosowanie wody miękkiej i dostosowanej do ich potrzeb. Jeśli woda kranowa jest nieodpowiednia, wskazane jest użycie systemu odwróconej osmozy Dennerle Osmose Compact 130 lub 190. Wodę osmotyczną należy następnie zremineralizować odpowiednią solą mineralną (dla krewetek Bee polecamy Shrimp King Bee Salt GH+), co czyni ją optymalną dla krewetkarium. Dzięki temu również soil wystarczy na znacznie dłużej! Skały zawierające wapń i podnoszące twardość w akwarium mogą również doprowadzić do szybkiego wyczerpania właściwości podłoża. Jako ogólną zasadę zalecamy wymianę aktywnego podłoża najpóźniej po dwóch latach – lub gdy wartość pH zacznie wyraźnie rosnąć.

Życzymy mnóstwo radości z Twojego nowego akwarium!